Zaplecek.pl

Sądy prawa niemieckiego powstały w Polsce w związku z lokacjami miast na prawie niemieckim. Sądy te były sądami ławniczymi. Ława złożona było z reguły z 7 ławników. W dużych miastach, takich jak Kraków i Wrocław ławników było 11. Ławnicy byli powoływani przez wójta i razem z nim wykonywali wymiar sprawiedliwości.

Strój angielskiego sędziego z ok. 1400 r.

Prawo niemieckie znało kilka rodzajów sądów ławniczych. Były to sąd ławniczy wielki, który orzekał na rokach wielkich, w Polsce zwanych rokami wielkimi gajonymi. Roki te odbywały się trzy razy do roku w stałych terminach. Brał w nich udział pan danego miasta. Rozpoznawał on najpoważniejsze sprawy.

Innym sądem należącym do tej grupy był sąd ławniczy zwyczajny. Sprawował on bieżący wymiar sprawiedliwości. Jego posiedzenia odbywały się co dwa tygodnie.

Wreszcie w systemie sądów prawa niemieckiego funkcjonował sąd ławniczy nadzwyczajny. Był on powoływany poza ustalonymi terminami. Sądził w skróconym terminie – rozpatrywał sprawy w ciągu doby. Składał się on z wójta i dwóch ławników. Zwoływano go z reguły, gdy złapano przestępcę na gorącym uczynku (taki sąd w Polsce zwano sądem kryminalnym), gdy jedną ze stron był cudzoziemiec – gość (cudzoziemcem w średniowiecznej Polsce był ten, kto w ciągu doby nie był w stanie dojść do swojej miejscowości), lub dla osądzenia sprawy obywatela miasta, gdy został on wezwany przez księcia lub musiał udać się na pielgrzymkę (taki sąd zwano w Polsce sądem potrzebnym).

Historia prawa stawia tezę, że na wzór sądów miejskich zorganizowane były sądy wiejskie, z tą różnicą, że sądził w nich pan lub jego urzędnik.

Od wyroku sądu pierwszej instancji przysługiwała apelacja, z reguły wnoszona do sądu miasta, wg którego miasto lokowano. Z polskich miast najczęściej wysyłano apelacje do Magdeburga. Praktyka ta była uciążliwa, dlatego z biegiem czasu w Polsce zaczęły pojawiać się sądy drugiej instancji – sądy wyższe prawa niemieckiego. Pierwszym był utworzony w 1233 r. sąd w Chełmnie. W 1253 r. sądem wyższym prawa niemieckiego stał się sąd w Poznaniu. Analogiczny status uzyskały także sądy we Wrocławiu, Lwówku, czy Raciborzu.